سبات و اختناق زهدان بيمار سبات و بيمارى كه اختناق زهدان دارد فرقشان در اين است كه : سباتى ممكن است بفهمد و به دشوارى حرف بزند . اما بيمارى كه اختناق زهدان دارد به دشوارى مىفهمد و هيچ قدرت تكلم ندارد . سباتى آسان‌تر گردن و سر و پا را حركت مىدهد . اما بيمار اختناق زهدان حس بيشتر دارد و پلكها را آسانتر باز مىكند . اختناق زهدان يكباره آيد و حكم خود را مىكند و از بين مىرود يا بيمار را مىكشد اما سبات ممكن است بسيار به درازا كشد و غرقه شدن در سبات به تدريج روى مىدهد و از خوابى سنگين شروع مىشود . مگر اينكه سبب سبات سرديى ناخودآگاه يا خوردن دارو باشد كه در اين حالت سبات يك‌دفعه آيد و اين را حتما مىدانى . علاج سبات و خواب سنگين كه از اثر تبها آيند اگر تشخيص دادى كه سبات از روى آورد بيمارى بر يكى از اندامان است ، بايد - اگر صلاح ديدى - آن اندام را رگ بزنى و تنقيه كنى و سبب بيمارى را از آن بزدايى . و كارى كنى كه مغز آن اندام را نيرو بخشد تا مادهء بيمارى را نپذيرد . و اين كمك مغز را مىتوان به وسيلهء روغن گل و سركهء بسيار انجام داد تا اگر بيمار تنها ماند به خواب نرود . و افشرهء ميوه‌هاى تقويت‌كننده به بيمار بده . بعد از آن داروهاى آبكى و سپس اگر ديدى چيزى در مغز گير كرده داروهاى تحليل‌برنده استعمال كن و تو همهء اين علاجها را در قانون و در بحث تبها ياد گرفته‌اى . در اولين مرحلهء نوبه‌ها ، بايد فورا به بستن دست و پا بپردازى و از وسايل عطسه‌آور غفلت نورزى و بايد سركه و بخار سركه را بو كند و سر بيمار را به وسيلهء روغن گل و سركهء زياد به عرق كردن وادارى . اگر سبات از خوردن مخدرات باشد آب غوره و انار و قبوضيت‌بخشهايى را استعمال كن كه در علاج مخدر مىنوشند و پادزهر مخدر را به كار ببر و اينها را همه در كتاب پنجم مىآوريم . اگر سبات از سرماى خارجى است علاجش آن است كه « ترياق » بخورد و مثروديطوس و دواى مشك استعمال شود . آب‌پز فيجن و گندبيدستر ، و عاقرقرحا را سرشويه كند . و سر را با روغن بان و روغن سنبل رومى همراه گندبيدستر و روغن مشك و روغن كوشنه با گندبيدستر بمالد . اين ضماد را بر سر گذارد : نسخه : گندبيدستر دو واحد ، پياز دشتى يك واحد ، به اندازهء بسيار كم مشك . و بايد همواره مشك را بو كند . داروهايى را استعمال كند كه براى گرم كردن مزاج مغز ذكر شده‌اند و بايد اين داروها را با شدت استعمال كرد و از ملايمت دور باشد . اگر سبات از غلبهء خون است بايد قيفال را بزنى و حجامت بر ساق نهى ، يا رگ صافن را بزنى و امالهء معتدل به كار برى ! غذاى بيمار لطيف باشد . آب نخود آب خوب است . اگر سبات از چيره آمدن رطوبت سادهء بدون ماده است آن را به وسيلهء ضمادهاى درست شده از